NHS w Anglii rozszerzył bezpłatne szczepienia przeciw grypie na osoby doświadczające bezdomności.
Od 1 października 2026 r. do krajowego programu po raz pierwszy włączono osoby w wieku co najmniej 16 lat, które śpią na ulicy albo korzystają z homeless hostels lub night shelters.
To szczególnie ważna zmiana dla ludzi, którzy często mają trudniejszy dostęp do tradycyjnej opieki zdrowotnej i mogą nie być zarejestrowani w żadnej GP surgery.
UK Health Security Agency wyjaśnia w tegorocznych zasadach programu, że grupa ta została włączona do national flu programme po raz pierwszy od sezonu 2026/27.
Nie trzeba mieć własnego adresu ani być zapisanym u GP
To jedna z najważniejszych praktycznych części programu.
Osoba kwalifikująca się do bezpłatnego szczepienia może skorzystać między innymi z participating community pharmacy.
NHS w swoim oficjalnym serwisie do wyszukiwania aptek podaje wprost, że do bezpłatnego szczepienia przeciw grypie nie trzeba być zarejestrowanym u GP.
Część aptek oferuje również walk-in, czyli możliwość przyjścia bez wcześniejszej rezerwacji.
W wyszukiwarce NHS można podać town, city albo postcode i sprawdzić najbliższe punkty oferujące bezpłatne szczepienia.
Kto dokładnie się kwalifikuje?
W przypadku tej nowej grupy NHS nie używa na potrzeby programu najszerszej możliwej definicji bezdomności.
Uprawnione są osoby w wieku 16 lat i więcej, które:
- śpią na ulicy — rough sleeping,
- mieszkają w homeless hostel,
- korzystają z night shelter.
Jak pokazuje dokumentacja programu szczepień w Anglii, taką definicję stosują w tym sezonie zarówno NHS, jak i UKHSA.
Oznacza to, że nie każda osoba w niestabilnej sytuacji mieszkaniowej automatycznie będzie kwalifikowana właśnie przez tę kategorię. Może jednak być uprawniona do szczepienia z innego powodu, na przykład ze względu na wiek albo określony stan zdrowia.
NHS może szczepić także osoby niezarejestrowane w danej przychodni
Nowe zasady zostały przygotowane właśnie z myślą o problemie dostępu do opieki.
W aktualnych wytycznych NHS England dla GP practices zapisano, że szczepienie przeciw grypie może zostać podane osobie doświadczającej bezdomności nawet wtedy, gdy nie znajduje się ona na liście pacjentów danej przychodni.
W takim przypadku przychodnia może utworzyć administracyjny zapis potrzebny do zarejestrowania samego szczepienia.
To oznacza, że brak stałego adresu lub zwykłej rejestracji u lokalnego GP nie powinien sam w sobie blokować dostępu do szczepienia.
Mają być także punkty poza tradycyjnymi przychodniami
Program nie opiera się wyłącznie na oczekiwaniu, aż osoby bezdomne same pojawią się w GP surgery.
NHS i lokalne systemy zdrowotne mają wykorzystywać różne sposoby dotarcia do osób śpiących na ulicy, w tym mobile vaccination services oraz pop-up clinics.
Rządowa dokumentacja opublikowana 1 października zachęca do współpracy Integrated Care Boards, councils, primary care, pharmacies, outreach teams, organizacji zajmujących się bezdomnością oraz sektora społecznego.
To szczególnie istotne, ponieważ NHS sam przyznaje, że standardowa metoda wysyłania zaproszeń do pacjentów może być nieskuteczna w przypadku osób bez stałego adresu.
Dlaczego właśnie teraz rozszerzono program?
Decyzja wynika z rekomendacji Joint Committee on Vaccination and Immunisation.
JCVI uznał, że osoby doświadczające bezdomności mają wysoki poziom chorób współistniejących, a ryzyko hospitalizacji lub śmierci związanej z grypą i infekcjami pneumokokowymi jest w tej grupie porównywalne z ryzykiem obserwowanym u osób w wieku 65 lat i więcej.
Po decyzji podjętej w marcu 2026 r. grupa została włączona do programu od 1 października.
To jedyna nowa grupa kwalifikująca się do national flu programme w tym sezonie.
Nie tylko szczepienie przeciw grypie
Od 1 października ta sama grupa została również objęta programem szczepień przeciw pneumokokom.
UKHSA wskazuje, że osobom doświadczającym bezdomności można proponować szczepienie pneumokokowe przy okazji szczepienia przeciw grypie. Preparaty mogą zostać podane podczas tej samej wizyty, jeśli jest to właściwe dla konkretnego pacjenta.
To oznacza, że kontakt z mobilnym zespołem, GP albo innym punktem szczepień może być również okazją do sprawdzenia, czy dana osoba kwalifikuje się do dodatkowej ochrony.
Program dotyczy Anglii
To ważne zastrzeżenie.
Opisywane rozszerzenie programu dotyczy NHS England.
Nie należy automatycznie zakładać, że identyczne zasady dostępu obowiązują w Szkocji, Walii i Irlandii Północnej, ponieważ tamtejsze systemy ochrony zdrowia prowadzą własne programy szczepień.
Dla organizacji pomagających bezdomnym Polakom w Anglii jest to natomiast konkretna zmiana, którą warto przekazywać osobom korzystającym ze wsparcia.
Jak znaleźć miejsce szczepienia?
Najprostszą opcją jest skorzystanie z oficjalnej wyszukiwarki NHS dla aptek oferujących bezpłatne flu vaccinations.
Można tam sprawdzić punkty przyjmujące bez wcześniejszej rezerwacji, godziny otwarcia oraz możliwość umówienia wizyty.
Osoby już korzystające z pomocy homeless hostel, night shelter, outreach team albo lokalnej organizacji mogą również zapytać pracowników o lokalne mobilne lub tymczasowe punkty szczepień.
Najważniejsze jest to, że brak własnego domu i brak rejestracji u GP nie powinny już być barierą w uzyskaniu bezpłatnego szczepienia przeciw grypie dla osób objętych nowym programem.
