Brytyjsko-francuski program „one in, one out”, który miał być jednym z narzędzi ograniczających przeprawy small boats przez kanał La Manche, nie przyjmuje już nowych spraw.
Home Office potwierdził zakończenie pilota przed jego wygaśnięciem 1 października. Nie oznacza to jednak, że wszystkie operacje zostały zatrzymane z dnia na dzień.
Jak poinformował brytyjski resort spraw wewnętrznych, loty związane z osobami już objętymi procedurą mogą być kontynuowane w kolejnych tygodniach.
Jak działał „one in, one out”?
Mechanizm pozwalał Wielkiej Brytanii odesłać do Francji część osób, które przypłynęły do UK przez kanał La Manche na małych łodziach.
W zamian Wielka Brytania przyjmowała z Francji podobną liczbę osób poprzez legalną trasę.
W praktyce były to osoby przechodzące osobny proces kwalifikacyjny, często mające rodzinne lub inne powiązania z Wielką Brytanią.
Home Office jeszcze w lipcu określał program jako pilot, który miał zostać przetestowany i rozwinięty do października 2026 r.
Ile osób rzeczywiście objął program?
Najbardziej szczegółowe oficjalne dane opublikowane do końca czerwca pokazywały:
- 1 087 osób odesłanych do Francji
- 1 117 osób przyjętych z Francji do UK
W tym samym porównywalnym okresie do Wielkiej Brytanii dotarło small boats około 27 920 osób. Oznacza to, że skala zwrotów w ramach programu odpowiadała mniej więcej 4% liczby przepraw w tym okresie.
Późniejsze doniesienia z września mówiły już o około 1 400–1 500 osobach odesłanych do Francji, ale pełne końcowe dane za cały okres działania programu nie zostały jeszcze przedstawione w jednym szczegółowym zestawieniu.
Home Office przyznał, że trudno było zwiększyć skalę programu
Jednym z głównych problemów okazała się skala.
Home Secretary Shabana Mahmood powiedziała we wrześniu parlamentarzystom, że program był „difficult to scale up”, czyli trudny do rozszerzenia do znacznie większej liczby przypadków.
Przyznała również, że liczba osób objętych mechanizmem pozostawała relatywnie mała.
Rząd przedstawiał mechanizm jako dowód, że odsyłanie części osób z powrotem do Francji jest operacyjnie możliwe. Jednocześnie dane pokazują, że program obejmował jedynie niewielką część wszystkich przepraw.
Około £56 000 za jedną osobę odesłaną do Francji
We wrześniu Mahmood podała również koszt działania programu.
Według jej słów średni koszt odesłania jednej osoby do Francji wynosił około £56 000.
Home Secretary broniła tej kwoty, argumentując, że jest ona zbliżona do kosztu rocznego utrzymania osoby w hotelowym zakwaterowaniu dla asylum seekers.
To była ocena rządu dotycząca kosztów i korzyści programu, a nie niezależne stwierdzenie, że £56 000 było ekonomicznie najlepszą możliwą opcją.
Dlaczego program się zakończył?
Francja nie zdecydowała się przedłużyć bilateralnego mechanizmu w dotychczasowej formie.
Francuscy urzędnicy wskazywali, że Paryż preferuje szersze rozwiązanie obejmujące współpracę na poziomie Unii Europejskiej, a nie dalszy układ wyłącznie między Francją i Wielką Brytanią.
Brytyjski rząd z kolei sygnalizował, że chciałby nadal rozwijać mechanizmy odsyłania osób, które nie mają prawa pozostać w UK.
Home Office zapowiedział wykorzystanie doświadczeń z pilota w dalszych działaniach dotyczących small boats.
Nie kończą się wszystkie zwroty do Francji
To ważne rozróżnienie.
Zakończenie „one in, one out” nie oznacza, że każda osoba objęta wcześniej programem pozostanie w UK.
Home Office podkreślił, że zaplanowane loty związane z osobami już zatrzymanymi i objętymi procedurą będą jeszcze realizowane.
Nie oznacza to też zakończenia całej brytyjskiej polityki removals ani innych porozumień dotyczących powrotów.
Czy program ograniczył small boats?
Nie ma prostego sposobu, aby przypisać zmianę liczby przepraw wyłącznie temu jednemu programowi.
Rząd wskazuje, że liczba small boat crossings spadła w 2026 roku i przedstawia to jako efekt szerszych działań przeciwko przemytnikom oraz współpracy z Francją.
Jednocześnie skala samego „one in, one out” była znacznie mniejsza niż całkowita liczba przepraw, więc nie ma podstaw, aby uznać ten mechanizm za jedyną przyczynę spadku.
Co dzieje się teraz?
Program przestał przyjmować nowe sprawy, ale brytyjsko-francuska współpraca dotycząca kanału La Manche ma być kontynuowana w innych formach.
Home Office deklaruje, że chce przyspieszać zwroty osób bez prawa pozostania w Wielkiej Brytanii i rozwijać nowe rozwiązania po zakończeniu pilota.
Najważniejszy fakt jest jednak prosty: „one in, one out” w dotychczasowej formie dobiegł końca, a jego skala pozostała niewielka w porównaniu z całkowitą liczbą small boat arrivals.
